De vraag die nu bij mij opkomt: hoe kunnen er natuurwetten ontstaan los van het universum? Waar kwamen die vandaan? Als het antwoord is ‘die waren er altijd al’, in hoeverre verschilt deze redenering dan van de stelling ‘God was er altijd al en schiep de natuurwetten en/of het universum’? Nog een weekje wachten voordat het boek verschijnt. The Times heeft wel een voorpublicatie, waar alle nieuwsophef op is gebaseerd, maar die is alleen na betaling toegankelijk. Enfin, Hawking heeft zijn doel bereikt: een golf van free publicity voor z’n boek.

Zoals wel vaker dekt de kop de lading niet.  Volgens de nieuwsberichten is competitie, de ’survival of the fittest’, niet de drijvende kracht achter evolutie. Het is de beschikbaarheid van ruimte die het ontstaan van nieuwe soorten bevordert.Het bericht is gebaseerd op een publicatie in Biology Letters. (Alleen het abstract is voor iedereen te bekijken.) De cruciale zin is - voor zover ik het kan zien - de laatste: “These groups have driven ecological diversity by expansion and contraction of occupied ecospace, rather than by direct competition within existing ecospace and each group has used ecospace at a greater rate than their predecessors.”

Kortom: ecologische ruimte is de motor achter diversificatie en soortvorming, niet de directe strijd om het bestaan.

Hier valt wel het een en ander over te zeggen. Allereerst, laat deze publicatie zien dat de evolutietheorie van Darwin niet klopt? Geenszins. Het artikel gaat over wat  evolutie drijft. Niet over de vraag, of evolutie al dan niet klopt.

De BBC voegt er nog aan toe “Findings question the old adage of “nature red in tooth and claw”.  Nu had dit citaat oorspronkelijk helemaal niets te maken met Darwin, het komt uit een gedicht van Lord Tennyson. Maar evolutie wordt al decennia vooral gezien als een verschuiving van genfrequenties, niet zozeer als twee soorten die een strijd tot de dood met elkaar uitvechten. Uitsterven is veelal betrekkelijk pijnloos, gewoon een kwestie van minder nakomelingen voortbrengen dan er volwassen dieren sterven.

Ik heb het wetenschappelijke artikel zelf nog niet gelezen. De claims die in de nieuwsberichten worden gemaakt, lijken me nogal ver gaan. De laatste alinea van het BBC-artikel nuanceert het ook aardig. Een commentator stelt dat er wel degelijk competitie is tussen soorten. Anders hadden de dinosauriërs de zoogdieren er niet zo lang onder kunnen houden.

Het nieuws van deze studie is dus dat niche-ruimte een motor is achter soortvorming. Misschien dat een ter zake deskundige lezer van deze blog mij kan vertellen of dit echt nieuw is. Het klinkt nogal voor de hand liggend - maar dat is wel vaker zo bij wetenschappelijke vondsten. Er lijkt me nog voldoende ruimte voor competitie tussen soorten in het evolutionaire plaatje.

Wat mij betreft is dit weer een voorbeeld van op maximaal effect gerichte journalistiek. Daar ben ik sowieso niet zo van gecharmeerd, maar met alle herrie rond evolutie en schoolboeken is ‘Evolutietheorie Darwin klopt niet’ een wat ongelukkige - want onjuiste -  insteek.

Phil Senter

De zomer is zo’n beetje voorbij, de gewone werkzaamheden beginnen ook weer. Tijd voor een nieuw blogje op deze site. Een opvallend bericht dat ik via onder meer New Scientist vond. Paleontoloog Phil Senter heeft een artikel geschreven in het Journal of Evolutionary Biology, waarin hij een door creationisten gebruikte techniek toepast om te onderzoeken of Archeopterix (en enkele andere vroege vogels) verwant zijn aan bepaalde klassen dinosauriërs.

Senter gebruikt technieken die onder meer zijn ontwikkeld door de jonge aarde creationist Todd Wood, iemand die ik hier eerder heb vermeld omdat hij op zijn blog durfde te zeggen dat er wel degelijk bewijs is voor evolutie. Maar hij vindt dat het niet overtuigend genoeg is om zijn visie op de Bijbel er voor te veranderen. Hier gaat hij kort in op het stuk van Senter.

Het aardige van Senter is dat hij serieus in gaat op het creationisme. Hij wijst in zijn artikel op de implicaties van de gebruikte modellen voor het opstellen van ‘baramins’, de geschapen oervormen die belangrijk zijn in veel creationistische wetenschap. Hij concludeert dat creationistische modellen voor het indelen van soorten laten zien dat Archeopteryx duidelijk verwant is aan de dino’s, en zegt behartenswaardige dingen over gaten in het fossielen archief. Hij laat zien hoe die gaten langzaam maar zeker kleiner worden.

In een interview dat ik nu even niet meer kan terugvinden, zegt Senter dat hij een zinvolle discussie op gang wil brengen, en niet doet aan het belachelijk maken van creationisten. Een interessante houding, want er zijn nogal wat wetenschappers die vinden dat je niet in discussie moet gaan met het ‘wetenschappelijk creationisme’. Daar verleen je het alleen status mee. Maar Senter doet in zijn artikel de oproep aan andere om soortgelijke publicaties in peer reviewed tijdschriften te plaatsen.

Wel, ik ben vóór serieuze discussie, de benadering van Senter spreekt mij wel aan.

Dit boek is geschreven door Willem Drees, natuurkundige en theoloog, werkzaam aan de Universiteit van Leiden en al jaren actief op het terrein van geloof & wetenschap. Een pittig boek, zeker voor een niet-theoloog zoals ik. De recensie is kritisch, maar ja, dat zijn mijn recensies wel vaker. Mijn belangrijkste punt is dat naar mijn idee het geloof-wetenschap debat niet te veralgemeniseren is. Alleen wanneer het gaat tussen wetenschap en een specifiek geloof, dat bovendien bepaalde waarheidsclaims doet, is er sprake van een debat.

Drees veralgemeniseert het concept ‘religie’ zo ver, dat er naar mijn idee nauwelijks meer een debat over blijft. Dat neemt niet weg dat er voldoende interessante gedachten in dit boek zitten om het de enigszins ingevoerde liefhebber aan te raden.