Oude apen moeten menselijke evolutie verhelderen

Nee, mensen stammen niet af van chimpansees, we delen een gemeenschappelijke voorouder met deze apen. Dat zinnetje heb ik al heel vaak getikt. Maar hoe zag die voorouder eruit? Dat is grotendeels onbekend. Over de menselijke afstamming is onlangs een overzichtsartikel verschenen in Science, waarin de auteurs onder meer stellen dat onderzoekers er onterecht vanuit gaan dat die voorouder sterk leek op een chimpansee. Hun kernboodschap: we moeten de apen uit het Mioceen niet negeren bij onderzoek naar de evolutie van mensachtigen.

Graphical abstract van het Science artikel. Credit: Almécija et al., doi: 10.1126/science.abb4363.

Complexer
Het heeft mij even gekost om het artikel van 7 mei door te werken. Het is hier en daar al in de media verschenen, met koppen als ‘We hadden het helemaal fout’. Een betere kop zou zijn ‘De menselijke afstamming is complexer dan wat onderzoekers er vaak van maken’. De menselijke afstamming trekt natuurlijk nogal wat aandacht, en nieuwe vondsten worden al snel gehypet. Een nieuw fossiel moet vooral de hele afstammingstheorie overhoop gooien, hoe spectaculairder, hoe beter.

Het review artikel in Science geeft een goed overzicht van wat we weten over menselijke afstamming. Er zijn flink wat fossiele homininen, maar lang niet genoeg (en vooral: vaak niet compleet genoeg) om een helder beeld te krijgen. Daarnaast is er relatief weinig gezocht naar bijvoorbeeld de voorouders van chimpansees en gorilla’s. Wel weten we vrij veel van de ‘Micocene apen’ die in Europa rondliepen.

Gegevens
Het gaat te ver om het hele artikel samen te vatten. Belangrijke vragen zijn onder meer hoe rechtop lopen is ontstaan, wat de rol was van knokkellopen of het rechtop klimmen in bomen, dan wel hangen aan takken hierbij. Een ultrakorte samenvatting: de fossiele apen (vooral uit het Mioceen) zijn door te veel onderzoekers genegeerd bij het schetsen van de menselijke afstamming. Ze gaan teveel uit van vroege homininen en nog levende (mens)apen. Er zijn veel meer gegevens nodig, van bijvoorbeeld biomechanisch onderzoek, maar ook oud DNA en oude eiwitsequenties.

De (bijna) uitsmijter van het artikel luidt als volgt:
We must be aware of confirmation biases and ad hoc interpretations by researchers aiming to confer their new fossil the starring role within a preexisting narrative. Evolutionary scenarios are appealing because they provide plausible explanations based on current knowledge, but unless grounded in testable hypotheses, they are no more than “just-so stories”.

Lees het hele artikel vooral zelf!

Please follow and like: